پنجشنبه 2 آذر 1396
به سایت شبکه بهداشت و درمان شهرستان هریس خوش آمدید
   November 23, 2017
   
 
Skip Navigation Links
مدیریتExpand مدیریت
واحد گسترش شبکهExpand  واحد گسترش شبکه
واحدهای ستادی
واحد آموزش سلامت
واحد امور داروئی
واحد بهداشت دهان و دندان
واحد آزمایشگاه
پیشگیری و مبارزه با بیماریها
واحد بهداشت محیط و حرفهExpand واحد بهداشت محیط و حرفه
واحد سلامت خانواده
سلامت جوانان،نوجوانان و مدارس
واحد بهبود تغذیه
مراکز بهداشتی و درمانیExpand مراکز بهداشتی و درمانی
بیمارستان ها
پایگاه های بهداشتی
خانه های بهداشت
مراکز مشاوره
انتشاراتExpand انتشارات
آموزش همگانی
پرسش و پاسخ
گالری عکس
اخبار
کتابخانه
راهنمای تلفن
 
     
   
 

فهرست مطالب فرایندهای مورد اجرا در واحد بهبود تغذیه مرکز بهداشت شهرستان هریس



 

* برنامه پایش رشد کودکان زیر 6 سال

  • تعداد کل کودکان زیر 6 سال :7450

  • تعداد کل کودکان زیر 6 سال شهری : 3014           درصد مراقبت شده : 312%

  • تعداد کل کودکان زیر 6 سال روستایی : 4151        درصد مراقبت شده : 47/247% 

* برنامه پیشگیری از اختلالات ناشی از کمبود ید

  • درصد پوشش مصرف نمک یددار : 97%

  • تعداد نمونه برداری برای تعیین ید : 4172

  • میانه ید ادراری دانش آموزان : 1/12%

 

* برنامه مشارکتی – حمایتی بهبود تغذیه کودکان زیر 6 سال

  • تعداد کودکان سوء تغذیه ناشی از فقر مالی که  به کمیته امداد معرفی شده اند در سال 1385 : 235 نفر    و   تعداد کودکان حمایت شده از طرف کمیته امداد : 210 نفر

  • تعداد کودکان معرفی شده به کمیته امداد در سال 1386 :  360 نفر  و  تعداد حمایت شده :   329 نفر 

 

 

* برنامه ارتقاء سلامت دانش آموزان دختر دبیرستانی و راهنمایی از طریق آموزش تغذیه و آهن یاری هفتگی

  • اجرای برنامه آهن یاری دختران دبیرستانی و راهنمایی در سال 1385 : 44%   و    در سال 1386 :  66%

 

 

* پیشگیری و کنترل کمبود ریز مغذیها

  • اهداف : پیشگیری از کمبود ریز مغذیها با افزایش میزان آگاهی عموم مردم  و میزان آگاهی کارکنان بهداشتی

  • افزایش ذخیره آهن عموم مردم

  • کاهش آنمی و عوارض ناشی از کمبود ویتامینهای Aو D و اسید فولیک در گروه های آسیب پذیر جامعه  

* ارتقاء فرهنگ وسواد تغذیه ای جامعه

  • ارتقاء فرهنگ و سواد تغذیه ای جامعه با هدف الگوی مصرف و پیشگیری و کنترول بیماریهای مرتبط با تغذیه

  • افزایش میزان آگاهی جامعه وکاکنان بهداشتی در خصوص تغذیه سالم

  • فرهنگ سازی در زمینه مصرف صحیح مواد غذایی  

وسعت کمبود ریز مغذیها در ایران :

 

ید

آهن

روی

ویتامین A

ویتامین D

کلسیم

ویتامین B2

 

در کشورما علاوه بر سه ریز مغذی آهن , ید و ویتامین A  که در جهان از شیوع بالایی برخوردار است کمبود ریز مغذیهای دیگری از جمله کلسیم , ویتامین B2, وبتامین Dوروی نیز شایع است .

 

ید واختلالات ناشی از آن با طیف وسیعی از تظاهرات بالینی , به عنوان یکی از مشکلات بهداشتی کمبود تغذیه ای کشور بوده وایران از دیر باز از این نظر جزو مناطق با شیوع بالا به حساب آمده است

 

 

 

                         مسئول واحد:خانم غفوری

 

 

 

 

 

 

آهن چیست :

آهن اساسی ترین ماده اولیه برای ساختن گلبولهای قرمز خون می باشد . برای ساخته شدن گلبولهای قرمز خون بدن به مواد مغذی مثل آهن , اسید فولیک ,ویتامین ب 6, ویتامین ب12,ویتامین ث وپروتئین نیاز دارد که باید از طریق رژیم غذایی روزانه تامین شود .

 

کمبود آهن و کم خونی فقر آهن :

چنانجه برای ساختن گلبولهای قرمز خون , آهن به مقدار کافی در دسترس نباشد ابتدا فرد از ذخائر بدن خود استفاده می کند سپس در صورت ادامه کمبود ,ذخائر آهن بدن کاهش می یابد .زمانی که کمبود آهن ادامه یابد , ذخائر بدن تخلیه می شود و کم خونی فقر آهن بروز می کند

بررسی کشوری سال 1374 که بر روی 1600 نفر از زنان سنین باروری  (49-15 ساله )مناطقشهری وروستایی کشور انجام شد نشان داد بر اساس شاخص فرتین سرم که نشان دهنده ذخائر آهن بدن است , حدود 50% زنان به درجات خفیف تا شدید کمبود آهن دچارند . کمبود شدید آهن که به معنای تخلیه شدید ذخائر آهن بدن است در 34% آنان وجود دارد .

براساس این بررسی , شیوع کمبود آهن در دختران نوجوان 19-15 ساله مورد بررسی , بیشتراز سایر گروه های سنی بود یعنی 8/38% دختران 19-15 ساله کشور دچار کمبود شدید آهن بودند .

 

عوامل ایجاد کننده کمبود آهن وکم خونی فقر آهن :

- کمبود آهن در رژیم غذایی روزانه

-پایین بودن جذب آهن رژیم غذایی ( آهن موجود در غذاهای گیاهی مثل حبوبات و سبزیجات به مقدار کم جذب می شوند)

- افزایش نیاز بدن به آهن در بارداری و رشد ( کودکی و نوجوانی)

- دفع زیاد آهن به دلیل خونریزی شدید در دوران قاعدگی و یا بیماریهای دستگاه گوارش مثل زخم معده , زخم اثنی عشر,بواسیر و خونریزی مکرر بینی در کودکان

- ابتلا به آلودگی های انگلی مثل ابتلا به کرم قلابدار و ژیاردیا

- ابتلا ی مکرر به بیماریهای عفونی مثل اسهال و عفونتهای تنفسی که به علت بی اشتهایی وکم شدن جذب ,موجب کمبود آهن می شود .

- شروع نکردن به موقع تغذیه تکمیلی ویا نامناسب  بودن آن .

- عادات والگوهای نامناسب غذایی مانند مصرف چای همراه با غذا ویا بلافاصله پس از صرف غذا که جذب آهن غذارا به مقدار زیادی کاهش می دهد ویا استفاده از نانهایی که باخمیر ور نیامده تهیه شده اند .

- تخلیه ذخائر آهن در بدن زنان به علت بارداری های مکرر وبا فاصله کمتر از 3 سال .

 

افراد در معرض خطر کمبود آهن و کم خونی :

1-      زنان سنین باروری به ویژه زنان باردار:

-        در دوران بارداری به علت رشد جفت ,جنین و افزایش حجم خون مادر ,نیاز به آهن افزایش می یابد .

-        بارداری های مکرربه خصوص با فاصله کم موجب تخلیه ذخائر آهن بدن مادر می شود .

 

2-      کودکان خردسال :

-        کودکانی که با شیر مادر تغذیه نمی شوندبیشتر در معرض خطر کم خونی فقر آهن قرار دارند چون آهن شیر مادر بهتر از سایر شیرها جذب می شود .

-        نوزادان کم وزن  ( کمتر از 2500 کرم ) از 3-2 ماهگی ممکن است دچار کمبود آهن شوند .

-        کودکان 5-2 سال به علت ابتلا به عفونت های شایع دوران کودکی ( اسهال و عفونتهای تنفسی )و آلودگی های انگلی در معرض کمبود آهن قرار دارند .

-        کم خونی فقر آهن در دو سال اول زندگی , اثرات غیر قابل جبرانی بر رشد و تکامل مغزی کودک دارد .

3-      نوجوانان:

دختران وپسران نوجوان به علت جهش رشد نوجوانی به آهن بیشتری نیاز دارند , اما دختران نوجوان به شروع عادت ماهیانه بیشتر در معرض خطر کم خونی قرار دارند .

 

عوارض بهداشتی ,اقتصادی , و اجتماعی کم خونی فقر آهن

1- در شیر خواران و کودکان 6 ماهه تا 9 ساله

 - اختلال در تکامل و هماهنگی سیستم اعصاب حرکتی

- اختلال در تکامل گفتاری

- کاهش قدرت یادگیری و افت تحصیلی

- تغییرات رفتاری ( بی تفاوتی, خستگی و بی حسی )

- کاهش مقاوت بدن در برابر عفونتها

 

2- در زنان باردار

- ضعف و ناتوانی بدنی

- افزایش خطر مرگ و میر به هنگام زایمان

- افزایش خطر تولد نوزاد کم وزن , نارس و سقط جنین

3-      در بزرگسالان ( هردو جنس )

-        کاهش قدرت کاری و ظرفیت یادگیری

-        خستگی زود رس

 

علائم ابتلا به کم خونی فقر آهن

علائم کم خونی فقر آهن به میزان و شدت تخلیه ذخائر آهن در بدن بستگی دارد

 

این علائم عبارتند از :

رنگ پریدگی دائمی زبان و مخاط لب و پلک چشم , خستگی زودرس , سیاهی رفتن چشم , بی تفاوتی , سرگیجه سردرد , بی اشتهای حالت تهوع , خواب رفتن و سوزن سوزن شدن دست و پاها ودر مراحل پیشرفته تر کم خونی , تنگی نفس همراه با تپش قلب و تورم قوزک پا  مشاهده می شود

 

سناسایی افراد مبتلا به کمبود آهن و کم خونی فقر آهن

در افراد کم خون زبان ومخاط لب و پلک چشم کم رنگ تر ازحد طبیعی است ودر کم خونهای شدید باعث گودشدن روی ناخن ( اصطلاحا ناخن قاشقی ) می شود . در مواردی که فرد دچار کمبود آهن است وذخائر آهن بدنش کاهش یافته است . احساس خستکی زودرس قبل از کم رنگ شدن زبان ومخاط داخل لبها  و پلک چشم بروز می کند .

برای تشخیص فقر آهن و تعیین شدت آن باید آزمایش هایی صورت گیرد ( مثل تعیین فرتین سرم ) که در حال حاضر امکاتات انجام ان در مراکز بهداشتی فراهم نیست .

با اندازه گیری میزان هموگلوبین خون کم خونی فقر آهن( یعنی آخرین مرحله کمبود آهن ) را می توان تشخیص داد , در حقیقت افرادی که هموگلوبین آنها کاهش پیدا می کند کلیه ذخائر آهن خودرا از دست داده اند و دچار کم خونی فقر آهن شده اند و نیاز به اقدامات سریع در مانی دارند بنابراین اقدامات پیشگیری بایستی قبل از رسیدن فرد به این مرحله صورت گیرد .

 

میزان هموگلوبین کمتر از مقادیر زیر نشان دهنده کم خونی فقر آهن است

هموگلوبین گرم در دسی لیتر

1- کودکان 6 ماهه تا 5 ساله                                                            کمتر از 11

2- کودکان 14-6 ساله                                                                    کمتر از 12

3- مردان بزرگسال                                                                           کمتر از 13

4- زنان بزرگسال غیر باردار                                           کمتر از 12

5- زنان باردار                                                                                   کمتراز 11

 

 

راههای اساسی یشگیری از کمبود آهن و کم خونی فقر آهن

تغذیه مناسب :

1-      در برنامه غذایی روزانه خود از مواد غذایی آهن دار مثل گوشت قرمز , مرغ , ماهی, تخم مرغ وسبزیجات مثل جعفری و اسفناج و حبوبات مثل عدس و لوبیا استفاده کنند .

2-      همراه با غذا سالاد ,شامل گوجه فرنگی ,کاهو ,کلم,فلفل  سبز دلمه ای و یا سبزیجات تازه (سبزی خوردن ) وبعداز غذا میوه جات به خصوص مرکبات که حاوی ویتامین ث می باشند استفاده کنند ویتامین ث جذب آهن غذارا افزایش می دهد .

3-      اگر حتی مقدار کمی گوشت به غذاهای گیاهی اضافه کنند جذب آهن افزایش می یابد .

4-      در برنامه غذایی کودکان و نوجوانان خود از انواع خشکبار مثل توت خشک , برگه آلو, انجیر خشک,کشمش و ...که منابع آهن می باشند به عنوان میان وعده استفاده کنند .

5-      از نوشیدن چای یک ساعت قبل ازغذا و یک تا دو ساعت بعدااز صرف غذا خودداری کنند .

6-      از توالت های بهداشتی و آب آشامیدنی سالم استفاده کنند .

7-      هنگام مصرف سبزی ها آنهارا کاملا شسته و ضد عفونی کنند .

8-      برای جلوگیری از آلودگیهای انگلی اصول بهداشت فردی به خصوص شستن کامل دستها با آب و صابون قبل از تهیه غذا و مصرف غذا و پس از هر بار اجابت مزاج را رعایت کنند .

9-      هنگام استفاده از سویا , مقدار کمی گوشت به آن اضافه کنند تا اهن بهتر جذب شود .

10 -در برنامه غذایی خود از غلات و حبوبات  جوانه زده استفاده کنید . جوانه زدن غلات و حبوبات باعث افزایش جذب آهن به میزان تقریبا 2 برابر می شود .

11-   برای تهیه نان از خمیر ور نیامده استفاده نکنید  .

12-نانی که از خمیر ور نیامده و با جوش شیرین تهیه شده باشد جذب آهن را کاهش می دهد .                

13- اگر در خانه نان تهیه می کنند از خمیر ترش استفاده کنند .           

 

نکات لازم :

*زنان باردار از پایان ماه چهارم بارداری تا سه ماه پس از زایمان روزانه یک قرص آهن مصرف کنند .

* بلافاصله بعداز زایمان کودک خودرا با شیر مادر تغذیه کنند زیرا به کاهش خونریزی آنها کمک کرده وآهن موردنیاز نوزاد تامین می شود .

* تغذیه تکمیلی شیرخواررا به موقع شروع کرده واز غذاهای آهن دار مناسب سن کودک استفاده کنند

*به شیر خواران از 6 ماهگی تا پایان 2 سالگی همرمان با شروع تغذیه تکمیلی قطره آهن بدهند قطره آهن را بین دو وعده شیر مادر به شیرخوار خود بدهند .

* اگر وزن هنگام تولد کودک کمتر از 2500 گرم است هرزمان که وزن او به دوبرابر رسید باید به میزان 10 قطره در روز قطره اهن بدهید .

* به تغذیه دختران در سنین بلوغ بیشتر توجه شود .

* بین حاملگی ها حداقل 3 سال فاصله باشد .

 

هیچگاه مصرف قرص آهن را به دلیل عوارض احتمالی قطع نکنید چون این عوارض معمولا پس از چند روز بهبود می یابند .

  

 

تهیه کننده مطالب : مریم غفوری  

شبکه بهداشت شهرستان هریس



 
     
     
 
 
     
     
   
     
     
 

برنامه اتوماسیون اداری
 
     
       آمار بازدیدکنندگان:157101